BURSA’DAKİ KARAKEÇİLİLER
1960’lı yıllara değin Bursa ilinde göçebe olarak yaşayan 2 topluluk vardı. Bunlardan biri Kızılkeçililer, diğeri de Karakeçililer olarak anılıyordu. Bu iki aşiret birbirleriyle pek geçinemezler ve birbirlerinden hoşlanmazlardı. Aralarında çok belirgin adet ve yaşayış farklılıkları vardı.
Kızılkeçililer yük taşımada deveden yararlanır, Karakeçililer ise deve ile yük taşınmasını ayıplarlardı. Onlar taşımada attan faydalanırlardı. Kızılkeçililer ip eğirmede kirman, Karakeçililer iğ kullanırlardı.
Bursa’da Karakeçili oymağı tarafından kurulan birçok köy vardır. Dışkaya (Gürsu), Çeki (Orhaneli), Gölbaşı (Kestel) bunlardan bazılarıdır.
Çeki köyüyle ilgili çok özel bilgilere ulaştık. Şöyle ki:
Köy, 1851 yılında Bursa Valisi Ahmet Vefik Paşa tarafından iskan edilmiştir. Köyün kurucusu ve ilk muhtarı Karakeçili oymağının küçük bir obasının reisi olan İbrahim Kâhya’dır. Sözü edilen oba, yazı Domaniç yöresindeki Tevlez yaylasında geçirir, kışın ise köyün şimdiki bulunduğu yerde konaklarmış.
Rumi 1267(1851) yılına kadar çadırlarda yaşayan Çekili Karakeçililer, o yıldan itibaren yerleşik yaşama geçmeye başlamışlar. Rumi 1281’den itibaren de ormandan kestikleri ağaçlardan ve dallarından kendilerine “çatma” denilen basit evler yapmışlardır. Köyün camisi dahi bu tarzda inşa edilmiştir. (Eskiden Rumeli’nin bazı yerlerindeki Türk evleri de böyleydi!)
1940’lı yıllarda; köyde geleneksel olarak yapılagelen dokumacılık, yağcılık, demircilik ile Söğüt’teki Ertuğrul Gazi türbesi çevresinde düzenlenen panayır hakkında etnografik ve folklorik bilgiler elde edilmiştir.
24.8.1941 günü, Orhaneli Kaymakamı Dündar Egeli ile adı geçen köye giden araştırmacı-yazar A. Rıza Yalgın, Mehmet Ali Aybey rehberliğinde evler arasında dolaşırken, “öreke”sini beline takmış, iğle keçi kılı eğiren 110 yaşlarındaki Havva Ana ile karşılaşır. Ona:
-Ana, siz kirman kullanır mısınız ? diye sorar.
-Biz Kızılkeçili değiliz. Onu Kızılkeçililer kullanır, diye yanıt verir yaşlı kadın.
XVII. Yüzyıla ait kadı sicillerinde İnegöl’ün Bedre köyü yakınlarında II. Murat’ın vakfı olan Karakeçe adlı bir Yörük mezrasından söz edilir. Burada yaşayanların da Karakeçili aşiretinden olduğu sanılıyor!
Bursa’nın Osmangazi ilçesine bağlı, I. Murat zamanında vakıf köyü olan Selçukgazi halkının da bu aşiretten olduğu söylenir.
Karakeçililer’den bir bölümü Balıkesir’in Dursunbey ilçesi civarında yaşamaktadırlar. Bunlar yazın Domaniç taraflarındaki yaylalara göçerler. Yarı göçebe bir yaşam sürerler. 2 bin yıllık Oğuz geleneğini sürdürürler. Domaniç civarında yerleşik yaşam süren Karakeçililer de vardır.
Bursa’nın Beylik (Karacabey) ve Çeki (Orhaneli) köylerinde, üzerinde Karakeçili oymağına ait oymak sembolü olan eşyalar bulunmuştur. (A. R. Yalgın, Anadolu’da Türk Damgaları)
Bursa, Anadolu’nun diğer yerleri ve Avrasya coğrafyası üzerinde Oğuz boylarının izlerini sürmeye devam edeceğiz.
Hüseyin GENÇ
Araştırmacı-Yazar
